1400/9/8 - 23 ربیع الثانی 1443 - 2021/11/29
العربیة - فارسی

Astronomical Research Center (A.R.C.)

5484 | پرسش و پاسخ - هلال | 1399/10/16 169 | چاپ

چرا اِخبار رصد شناسان از عدم امکان رؤیت هلال در برخی موارد مقدم ...

پرسش: چرا اِخبار رصد شناسان از عدم امکان رؤیت هلال در برخی موارد مقدم بر شهادت شهود عادل است در حالی که قول رصد شناسان متکی بر امور حدسی است ولی شهادت شهود حسی است؟

پاسخ: اِخبار رصد شناسان بر دو قسم است:
اول: گاهی اِخبار آنها بر اساس محاسبات دقیق ریاضی صورت می گیرد بدون این که حدس و گمان و اجتهاد شخصی در آن دخالتی داشته باشد، مانند اِخبار آنها از زمان تولد هلال، و زمان خروج هلال از محاق، و ارتفاع آن از افق، و نسبت بین بخش نورانی و قرص کامل. در این قسم معمولاً بین رصد شناسان اختلاف نظری رخ نمی دهد، اگرچه ممکن است برخی از آنها در محاسبات خود اشتباه کنند.
دوم: گاهی اِخبار آنها به صورت حدس و گمان و اجتهاد شخصی و با اعتماد بر تجربه و ممارست است، مانند این که بعضی از رصد شناسان گفته اند هلال در صورتی قابل رؤیت می شود که به ارتفاع (۶) درجه بر روی افق برسد یا (۲۲) ساعت از عُمر آن بگذرد یا به فاصله معینی از خورشید برسد. در این قسم از اِخبار رصدشناسان اختلاف نظر بسیاری با یکدیگر دارند.
پس اگر شهادات شهود مخالف با قسم اول از اِخبار باشد معمولاً علم یا اطمینان به وجود اشتباه در شهادت مدعیان رؤیت هلال حاصل می شود و این در صورتی است که رصد شناسان با محاسبات دقیق به این نتیجه برسند که هلال هنوز از محاق خارج نشده یا این که هلال قبل از غروب آفتاب غروب کرده است، و با این وجود دو یا چند شاهد مدعی رؤیت هلال شوند!
و اما اگر شهادات شهود مخالف با قسم دوم از اِخبار باشد، در این صورت ممکن است با جمع آوری قرائن باز هم اطمینان به اشتباه در شهادت آنها حاصل شود و ممکن است چنین اطمینانی حاصل نشود. در فرض دوم که اطمینان به اشتباه در شهادت حاصل نمی شود چنانچه در بین شهود دو شخص عادل موجود باشند که شرایط حجیت شهادت در شهادت آنها محقق باشد لازم است به مقتضای شهادت آنها عمل کرد هرچند گمان به اشتباه آنان داشته باشیم.
خلاصه اینکه: یکی از شرایط حجیت بینه (شهادت دو شخص عادل) به رؤیت هلال این است که علم یا اطمینان به اشتباه آن نداشته باشیم.
بنابراین اگر به طور مثال رصد شناسان بگویند هلال هنوز از محاق خارج نشده یا قطر آن به حدی نازک است که امکان رؤیت آن با چشم غیر مسلح نیست در این صورت علم یا اطمینان به وجود اشتباه در شهادت شهود حاصل می شود و بینه فاقد اعتبار است. و اما در غیر این صورت بینه معتبر خواهد بود و اعتباری به اِخبار رصد شناسان نیست.

------

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی ( دام ظله)

https://www.sistani.org/persian/qa/0912/

رخداد نجومی امروز