یک سیاره فراخورشیدی دورافتاده به طور مرموزی از دید ناپدید شد و ستاره شناسان به تازگی دلیل آن را کشف کردند
ما گمان میکنیم جهان هستی مانند یک ساعت مکانیکی است که همه چیز در آن منظم است، اما اینطور نیست.
اخترشناسان معمای یک سیاره فراخورشیدی (سیارهای بیرون از منظومه شمسی) را حل کرده اند که پس از هفت سال رصد «ناپدید» شده بود. پژوهش جدید نشان می دهد که این سیاره اصلاً ناپدید نشده، بلکه توسط سیارهای دیده نشده از مدارش بیرون کشیده شده است.
این سیاره فراخورشیدی با نام TOI-2535 b در فاصله حدود ۱۰۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد. سیاره TOI-2535 b به طور منظم با تلسکوپ فضایی ماهواره نقشه بردار سیارات فراخورشیدی گذری ناسا (TESS) به مدت هفت سال، بین آوریل ۲۰۱۹ و مارس ۲۰۲۶ هنگام تکمیل مدار ۸.۲۵ روز زمینی به دور ستاره مادر خود رصد می شد. این مدار ۱۰ برابر سریعتر از مدار عطارد به دور خورشید است و به همین دلیل این سیاره به شدت داغ در دسته «مشتری های داغ» قرار می گیرد.
با این حال، هنگام رصد این جهان دوردست، اتفاق عجیبی شروع به رخ دادن کرد. مدار حرکت این سیاره مانند سایر سیارات منظم نبود، به طوری که TOI-2535 b اغلب شش ساعت زودتر یا شش ساعت دیرتر از زمان مورد انتظار ستاره شناسان به نقطه مورد نظرمی رسید. سپس در ماه مارس امسال، تلسکوپ TESS دیگر افتهای مشخص در نور ستاره را که سیاره TOI-2535 b هنگام عبور یا «گذر» از مقابل ستاره مادرش ایجاد می کرد، مشاهده نکرد و به نظر می رسید که این سیاره ناپدید شده است.
این تیم با استفاده از دادههای TESS تشخیص داد که TOI-2535 b توسط یک همسایه نامرئی کشیده می شود و خودش نیز به نوبه خود آن سیاره را می کشد. این امر باعث میشود که مدارهای هر دو سیاره در سامانه TOI-2535 لرزان شوند. سیاره TOI-2535 b زمانی ناپدید شد که این لرزش آن را از هم راستایی با ستارهاش خارج کرد.
ساموئل یی، عضو تیم پژوهشی از دانشگاه کالیفرنیا لسآنجلس در بیانیهای گفت: ما گمان می کنیم جهان مانند یک ساعت مکانیکی است که همه چیز در آن منظم است، اما اینطور نیست. اگر چندین سیاره در یک سامانه وجود داشته باشند، می توانند بر مدارهای یکدیگر تأثیر بگذارند. ما چند سامانه را میشناسیم که اینگونه اند. این شدیدترین نمونه مشاهده شده است، زیرا دو سیاره به قدری شدید با هم تعامل دارند که مدار سیاره به سرعت کج می شود و گذر آن در حین رصد ما ناپدید شد.
انتظار نمیرود TOI-2535 b حداقل تا ۳۰ سال از مقابل ستاره مادرش گذر کند، اما ممکن است همسایه پنهانی که آن را به خود میکشد زودتر از آن از مقابل ستاره عبور کند.
در این فاصله، دانشمندان تلاش خواهند کرد رمزگشایی کنند که این سامانه فراخورشیدی با لرزش شدید درباره نحوه شکل گیری اش چه میگوید.
در حال حاضر گمانهزنیهای زیادی درباره نحوه شکل گیری سیارات مشتری داغ مثل TOI-2535 b وجود دارد. دلیلش این است که مسیرهای فعلی تشکیل سیاره نشان می دهند سیاراتی از این نوع باید در نزدیکی مقدار زیادی یخ تشکیل شوند. بدیهی است که یخ در فاصله ای که TOI-2535 b اکنون از ستاره اش دارد، احتمالاً فراوان نیست.
این بدان معناست که مشتریهای داغ احتمالاً درفاصله ای دور از ستاره های خود تشکیل می شوند و سپس به سمت داخل مهاجرت می کنند. دو راه برای این اتفاق وجود دارد. ممکن است سیاره در اثر رویدادهای خشونت آمیزی مانند نزدیک شدن به برخورد با یک جسم سیارهای دیگر به مداری بیضوی رانده شود و سپس تعاملات با ستاره آن را به سمت داخل بکشد.
یا ممکن است مشتری داغ همراه با سایر سیارات در حالی که در ابری مسطح از گاز و غبار به نام قرص پیش سیاره ای دور ستاره نوزاد قرار دارد، به سمت داخل کشیده شود.
اگر این مسیر دوم و کمتر پرتلاطم برای نزدیک کردن مشتری های داغ به ستاره هایشان رخ دهد، سامانه حاصل باید بسیار مسطح باشد. به عبارت دیگر، نباید کجی های شدیدی بین مدارهای سیارات در آن سامانه وجود داشته باشد.
با این حال، کجی ایجاد شده در TOI-2535 b توسط همسایه نامرئی آن نشان می دهد که سامانه های مسطح می توانند بعداً در طول عمرشان توسط مدارهای کجتر پیچ خورده شوند. این امر مهاجرت کندتر را با وجود کجی مداری ممکن می کند.
ساموئل یی گفت: از آنجا که TOI-2535 b یک همسایه نزدیک دارد، احتمالاً به جای پرتاب شدن، با حرکت مارپیچی آهسته به سمت داخل مهاجرت کرده است. ممکن است ما شاهد یک مسیر تشکیل باشیم که اغلب رخ نمی دهد اما بسیار جالب است.
تحقیقات این تیم به تازگی در مجله Astrophysical Journal Lettersمنتشر شده است.
----------------------
منبع: space.com