رصدخانه روبین یک سیاره کوتوله احتمالی را شناسایی کرد، این جرم تازه‌کشف‌شده که تاکنون فراتر از نپتون یافت شده است. اگر تأیید شود، ششمین سیاره کوتوله‌ی شناخته‌شده در منظومه‌ی شمسی خواهد بود.
متیو هولمن (Matthew Holman)، عضو تیم عملیات روبین و اخترفیزیک‌دان ارشد مرکز اخترفیزیک هاروارد و اسمیتسونیان، شب ۱۳ اکتبر 2026 این سیاره کوتوله را کشف کرد که اکنون با نام 2026 ED138 شناخته می شود. هولمن داده‌های روبین مربوط به اوایل سال 2026 را از برنامه رایانه‌ای که اجرام متحرک منظومه‌ی شمسی را شکار می‌کند عبور می‌داد. وقتی ED138 را دید، بلافاصله متوجه شد که چقدر پرنور و دور است شروع به بررسی کرد تاببیند اشتباه یا خطای نرم افزاری صورت گرفته یا خیر.
تیم روبین بررسی کرد که آیا داده دیگری هست که یافته هولمن را تأیید کند. ماریو یوریچ دانشمند ارشد منظومه شمسی در روبین از دانشگاه واشینگتن، داده‌های بیشتری از روبین را بررسی کرد و ۲۰ مشاهده دیگر یافت که از ۴ مارس تا 11 ژوئیه روی‌هم‌رفته روبین این جرم را ۳۰ بار در طول ۲۰ شب مختلف دیده بود. پژوهشگران ED138 را در تصاویر آرشیوی تا سال ۲۰۱۶ نیز یافتند. این تصاویر آرشیوی از «دوربین انرژی تاریک» نصب‌شده بر تلسکوپ ۴ متری ویکتور ام. بلانکو (Victor M. Blanco) بنیاد ملی علوم ایالات متحده در رصدخانه میان‌آمریکایی سرو تولولو در شیلی بودند. با این فراوانی مشاهدات، تیم توانست مدار این جرم سیاره کوتوله را در ۱۰ سال گذشته یعنی تاسال 2016 ردیابی کند.
این تیم یافته‌های خود را در ۲۷ اکتبر در نشست بخش علوم سیاره‌ای انجمن نجوم آمریکا در اسپوکین ایالت واشینگتن ارائه کرد. «مرکز سیارک‌های کوچک» اتحادیه بین‌المللی نجوم همان روز خبر کشف جرم ED138 2026 را اعلام کرد.
ED138 2026 اگرواقعا یک سیاره کوتوله باشد، ششمین سیاره کوتوله شناخته‌شده در منظومه‌ی شمسی خواهد بود. این جرم به پنج سیاره کوتوله سرس، اریس، هائومئا، ماکیماکی و پلوتون می‌پیوندد.
ED138 2026 چقدر بزرگ است؟
بر اساس داده‌های گردآوری‌شده تا کنون، پژوهشگران می‌دانند که ED138 در فاصله تقریبی ۴۶ واحد نجومی (AU) از خورشید قراردارد، یعنی ۴۶ برابر فاصله زمین از خورشید. این فاصله از پلوتون که میانگین آن تقریباً ۴۰ واحد نجومی است دورتر است. درخشندگی و آلبدوی (بازتابندگی سطح) آن نشان می‌دهد قطرش بین ۳۷۰ تا ۹۳۰ مایل (۶۰۰ تا ۱٬۵۰۰ کیلومتر) است. مشاهدات فروسرخ بیشتر به دانشمندان اجازه می‌دهد اندازه جرم را دقیق‌تر تعیین کنند. فعلاً به نظر می‌رسد ED138 به عنوان سیاره کوتوله‌یافت‌شده فراتر از نپتون، از بزرگ‌ترین‌ها و پرنورترین‌هاست.
رصدخانه ورا روبین
رصدخانه ورا روبین بر فراز سرو پاچون کوهی به ارتفاع ۲۶۸۲ متر در منطقه کوکیمبو در شمال شیلی در کنار تلسکوپ‌های تحقیقاتی اخترفیزیک جنوبی و تلسکوپ جمنای واقع شده است، رصدخانه روبین میزبان تلسکوپ نقشه‌برداری سیمونی است، یک تلسکوپ بازتابی با میدان دید وسیع با قطر ۳٫۵ درجه و آینه اولیه ۸٫۴ متری که می‌تواند کل آسمان را عکس‌برداری کند. اولین مشاهدات توسط تلسکوپ این رصدخانه روی آسمان با دوربین مهندسی در اکتبر ۲۰۲۴ انجام شد، در حالی که تصاویر «اولین نور» این تلسکوپ در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر گردید، این رصدخانه پروژه ۱۰ ساله «میراث فضا و زمان» (LSST) را رسماً در ژوئن 2025 آغاز کرد. در این پروژه LSST از بزرگ‌ترین دوربین دیجیتال جهان، یعنی دوربین ۳۲۰۰ مگاپیکسلی، بهره می‌گیرد تا هر چند شب یک‌بار از تمام آسمان نیم کره جنوبی تصویر برداری کند. این پروژه برای کمک به دانشمندان در پاسخ به چهار پرسش بزرگ طراحی شده است: ماهیت ماده تاریک و انرژی تاریک، ترکیب و ساختار منظومه شمسی، چگونگی تغییر آسمان در طول زمان، و ساختار راه شیری.
هولمن گفت: روبین طی ده سال کل آسمان جنوبی را تصویربرداری خواهد کرد، و هر جرم دیگری در جاهایی که پیمایش‌های پیشین از آن‌ها گذشته‌اند پنهان باشد، اشکارخواهدکرد. اخبار بیشتری در مورد «ED138 2026» در راه است که اگربه عنوان یک سیاره کوتوله تاییدشود به بخش کوچکی از جهان می پیوندد.
--------------------------
منبع: astronomy.com